جراحی پتوز

انواع پتوز پلک؛ افتادگی پلک شما از کدام نوع است؟

پتوز پلک یک بیماری واحد با یک علت مشخص نیست بلکه بر اساس زمان بروز و دلیل ایجاد، به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شود. تشخیص صحیح نوع پتوز، اولین و مهم‌ترین گام در انتخاب بهترین روش درمانی است که توسط جراح متخصص اکولوپلاستیک مانند دکتر زهرا دست برهان انجام می‌پذیرد. در بسیاری از موارد، علت پتوز یک طرفه به یکی از همین دسته‌بندی‌ها باز می‌گردد که نیازمند معاینه دقیق برای یافتن دلیل اصلی است. در ادامه به معرفی انواع اصلی پتوز می‌پردازیم.

پتوز مادرزادی (Congenital Ptosis)

این نوع افتادگی پلک از بدو تولد وجود دارد یا در سال اول زندگی نوزاد ظاهر می‌شود. علت اصلی آن، عدم تکامل صحیح عضله بالابرنده پلک بالا (عضله لواتور) است. در موارد شدید، پتوز مادرزادی می‌تواند با پوشاندن مردمک، مانع از رشد طبیعی بینایی شود و به تنبلی چشم (Amblyopia) منجر گردد. به همین دلیل، انجام جراحی پتوز در سنین پایین توسط یک جراح مجرب برای جلوگیری از مشکلات بینایی دائمی، اهمیت زیادی پیدا می‌کند. تشخیص و اقدام به‌موقع در این کودکان، آینده بینایی آن‌ها را تضمین خواهد کرد.

پتوز اکتسابی (Acquired Ptosis)

پتوز اکتسابی شایع‌ترین نوع افتادگی پلک به شمار می‌آید و در طول زندگی فرد به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود. برخلاف نوع مادرزادی، در این حالت عضله پلک در ابتدا سالم بوده و بعدها دچار مشکل شده است. این نوع پتوز خود به زیرشاخه‌های دیگری تقسیم می‌شود که تشخیص دقیق آن‌ها در انتخاب روش عمل موثر خواهد بود. علت پتوز یک طرفه در بزرگسالان اغلب به یکی از انواع پتوز اکتسابی مربوط می‌شود و بررسی آن برای رد کردن دلایل زمینه‌ای جدی، ضروری است.

پتوز آپونوروتیک (Aponeurotic Ptosis)

این حالت، رایج‌ترین نوع پتوز اکتسابی است و معمولا با افزایش سن رخ می‌دهد. در این شرایط، عضله لواتور عملکرد طبیعی دارد اما اتصال آن به پلک (آپونوروز) به دلیل کشیدگی یا جداشدگی ضعیف می‌شود. استفاده طولانی‌مدت از لنزهای تماسی، مالش مکرر چشم یا جراحی‌های قبلی ناحیه چشمی نیز می‌تواند به بروز این نوع پتوز کمک کند. خوشبختانه، جراحی پتوز برای این دسته از بیماران که در کلینیک دکتر دست برهان در کرج نیز انجام می‌شود، نتایج بسیار رضایت‌بخشی به همراه دارد.

پتوز مکانیکی (Mechanical Ptosis)

در پتوز مکانیکی، عضله و عصب پلک سالم هستند اما یک عامل فیزیکی باعث سنگینی و افتادگی آن می‌شود. این عامل می‌تواند یک توده، کیست، تومور خوش‌خیم یا بدخیم، التهاب شدید یا وجود بافت اسکار ناشی از آسیب‌های قبلی باشد. در چنین مواردی، رویه درمانی نه‌تنها شامل اصلاح افتادگی پلک، بلکه نیازمند برداشتن عامل ایجادکننده آن نیز هست. به همین دلیل معاینه دقیق توسط متخصصی همچون دکتر دست برهان برای تشخیص علت اصلی و برنامه‌ریزی یک جراحی چشم جامع، حیاتی خواهد بود.

روش‌های نوین جراحی پتوز

انتخاب تکنیک مناسب برای جراحی پتوز به عوامل متعددی از جمله نوع پتوز، شدت افتادگی و میزان عملکرد عضله لواتور بستگی دارد. دکتر زهرا دست برهان با تسلط بر تمامی روش‌های روز دنیا، بهترین و موثرترین تکنیک را برای هر بیمار در کرج انتخاب می‌کند تا نتایج درمانی هم از نظر عملکردی و هم از نظر زیبایی، ایده‌آل باشند. این انتخاب هوشمندانه، نقش مهمی در کاهش هزینه عمل پتوز چشم و جلوگیری از نیاز به عمل مجدد دارد. در ادامه به روش‌های مختلف می‌پردازیم.

ترمیم و تقویت عضله لواتور (Levator Repair)

این روش که به آن پیش بردن آپونوروز لواتور نیز گفته می‌شود، رایج‌ترین تکنیک برای درمان پتوز آپونوروتیک است. در این رویه، جراح برشی در چین طبیعی پلک ایجاد می‌کند تا به آپونوروز ضعیف یا جدا شده دسترسی پیدا کند. سپس این اتصال را دوباره به محل صحیح خود روی ساختار پلک (تارس) محکم می‌کند و به این ترتیب، قدرت عضله برای بالا بردن پلک بازیابی می‌شود. این تکنیک به دلیل ایجاد نتایج بسیار طبیعی و حفظ دینامیک پلک، یکی از گزینه‌های محبوب در جراحی پتوز پلک در کرج است.

کوتاه کردن عضله لواتور (Levator Resection)

این تکنیک اغلب برای پتوز مادرزادی با عملکرد متوسط عضله لواتور به کار می‌رود. در این روش، جراح بخشی از عضله ضعیف لواتور را برمی‌دارد و آن را کوتاه می‌کند. این کوتاه کردن باعث افزایش قدرت و کارایی عضله برای بالا نگه داشتن پلک می‌شود. میزان برداشت عضله با دقت بسیار بالایی محاسبه می‌شود تا پلک در موقعیت مناسبی قرار گیرد و از بالا رفتن بیش از حد یا اصلاح ناقص جلوگیری شود. این عمل تخصصی در کلینیک دکتر دست برهان با هدف بازیابی بینایی کودکان انجام می‌گیرد.

اسلینگ فرونتالیس یا روش آویز پیشانی (Frontalis Sling)

زمانی که عملکرد عضله لواتور بسیار ضعیف است (معمولا در موارد شدید پتوز مادرزادی)، ترمیم یا کوتاه کردن آن نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. در این شرایط، از روش اسلینگ فرونتالیس استفاده می‌شود. در این تکنیک، جراح با استفاده از یک ماده واسط، پلک بالا را به عضله پیشانی (فرونتالیس) متصل می‌کند. به این ترتیب، بیمار با بالا بردن ابروی خود می‌تواند پلک را نیز بالا ببرد.

مواد مورد استفاده برای این اتصال عبارت‌اند از:

• مواد سنتتیک مانند سیلیکون یا نایلون
• بافت خود بیمار مانند فاشیا لاتا (از ران)
• مواد بیولوژیک فرآوری‌شده

عمل عضله مولر یا مولرکتومی (Mullerectomy)

این روش برای موارد پتوز خفیف (۱ تا ۲ میلی‌متر) که در آن عضله مولر (Muller’s Muscle) عملکرد خوبی دارد، مناسب است. عضله مولر یک عضله کوچک کمکی است که در بالا بردن پلک نقش دارد. در این تکنیک، جراح از طریق برش در داخل پلک (بدون برش پوستی)، بخشی از این عضله را به همراه ملتحمه متصل به آن برمی‌دارد. این کار باعث لیفت خفیف و طبیعی پلک می‌شود. مزیت اصلی این روش، عدم ایجاد اسکار یا جای زخم روی پوست و دوره بهبودی بسیار سریع‌تر آن است.