جراحی انحراف چشم

انحراف چشم (استرابیسم) چیست و چرا به وجود می‌آید؟

استرابیسم به عدم هم‌راستایی چشم‌ها گفته می‌شود که در آن یک چشم مستقیم به جلو نگاه می‌کند در حالی که چشم دیگر به داخل، خارج، بالا یا پایین می‌چرخد. این مشکل به دلیل عدم تعادل در عضلات کنترل‌کننده حرکت چشم‌ها یا اختلال در سیگنال‌های عصبی مغز رخ می‌دهد. انواع مختلفی از این عارضه وجود دارد که انحراف افقی چشم (Horizontal Strabismus) و انحراف عمودی چشم (Vertical Strabismus) شایع‌ترین آن‌ها هستند. در کلینیک دکتر زهرا دست برهان، اولین قدم تشخیص دقیق نوع و علت انحراف عمومی چشم است تا بهترین مسیر درمانی برای هر بیمار به صورت اختصاصی طراحی شود.

انواع انحراف چشم

استرابیسم یا انحراف چشم دارای تقسیم‌بندی‌های مختلفی است که مهم‌ترین آن‌ها بر اساس جهت چرخش چشم‌ها صورت می‌گیرد. تشخیص نوع دقیق انحراف (چه به سمت داخل، چه به سمت خارج، بالا یا پایین) کلید موفقیت‌آمیز بودن هرگونه اقدام درمانی است. به طور کلی، انحرافات به چند دسته‌ اصلی تقسیم می‌شوند که ماهیت درمان آن‌ها را مشخص می‌کند. در ادامه، شایع‌ترین این دسته‌بندی‌ها یعنی انحراف افقی چشم و انحراف عمومی چشم را بررسی خواهیم کرد.

انحراف افقی چشم

انحراف‌های افقی شامل اکزوتروپی (انحراف به سمت بیرون) و ایزوتروپی (انحراف به سمت داخل) هستند و شایع‌ترین نوع ناهماهنگی را تشکیل می‌دهند. عمل در این موارد بر روی عضلات راست میانی (Medial Rectus) و راست جانبی (Lateral Rectus) متمرکز است. هدف، ایجاد تعادل نیروها است تا چشم‌ها در حالت استراحت، مستقیما به جلو نگاه کنند و دید دوچشمی فعال شود.

روش‌های درمان این نوع از انحراف عبارتند از:

• عمل رسشن (Recession) برای تضعیف عضلات داخلی در ایزوتروپی
• عمل رسکشن (Resection) برای تقویت عضلات خارجی در اکزوتروپی
• تنظیم دقیق و اندازه‌گیری میلیمتر به میلیمتر موقعیت جدید اتصال عضله

انحراف عمومی چشم

اصطلاح انحراف عمومی چشم به طیف وسیعی از ناهماهنگی‌ها، شامل موارد افقی، عمودی (چرخش به بالا و پایین) و حتی چرخشی (تورتیکولار)، اشاره دارد. در این موارد پیچیده‌تر، جراح ممکن است نیاز به عمل روی چندین عضله در یک یا هر دو چشم داشته باشد تا هم‌راستایی سه‌بعدی کامل را به دست آورد. تکنیک‌های پیشرفته برای بازیابی بهترین عملکرد بینایی به کار گرفته می‌شوند.

روش‌های درمان این نوع از انحراف عبارتند از:

• استفاده از ترکیب رسشن و رسکشن در هر دو چشم برای انحرافات شدید.
• به کارگیری بخیه‌های قابل تنظیم در بزرگسالان برای دقت بالاتر پس از عمل
• تنظیم عضلات مورب (Oblique Muscles) برای تصحیح انحراف‌های عمودی و چرخشی پیچیده

اهداف کلیدی جراحی انحراف چشم چیست؟

انجام عمل جراحی انحراف چشم تنها با هدف زیبایی صورت نمی‌گیرد بلکه اهداف درمانی بسیار مهمی را دنبال می‌کند که به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک شایانی می‌کند. یک متخصص انحراف چشم در کرج مانند دکتر زهرا دست برهان، با در نظر گرفتن تمامی این اهداف، برنامه درمانی را تدوین خواهد کرد. در ادامه به مهم‌ترین اهداف این جراحی می‌پردازیم.

بهبود عملکرد بینایی و درک عمق

یکی از اصلی‌ترین اهداف این عمل، بازیابی دید دوچشمی (Binocular Vision) است. وقتی چشم‌ها هم‌راستا نیستند، مغز برای جلوگیری از دوبینی، تصویر یکی از چشم‌ها را نادیده می‌گیرد. این موضوع منجر به کاهش درک عمق و دید سه‌بعدی می‌شود. جراحی انحراف چشم با هم‌راستا کردن محور دید، به مغز کمک می‌کند تا دوباره تصاویر هر دو چشم را با هم ترکیب کند. این فرآیند عملکرد بینایی فرد را به شکل قابل توجهی بهبود می‌بخشد و انجام فعالیت‌هایی مانند رانندگی یا ورزش را ایمن‌تر و آسان‌تر می‌سازد.

بازیابی زیبایی و افزایش اعتماد به نفس

ظاهر چشم‌ها تاثیر مستقیمی بر تعاملات اجتماعی و اعتماد به نفس افراد دارد. بسیاری از بیماران، به خصوص کودکان و نوجوانان، به دلیل نگاه متفاوت خود از حضور در جمع اجتناب می‌کنند. جراحی انحراف چشم در کرج در کلینیک دکتر زهرا دست برهان با اصلاح وضعیت ظاهری چشم‌ها، به فرد کمک می‌کند تا نگاهی متقارن و طبیعی داشته باشد. این تغییر مثبت، تاثیر شگرفی بر روحیه و اعتماد به نفس بیمار می‌گذارد و کیفیت زندگی اجتماعی او را ارتقا می‌دهد.

مزایای این هدف عبارتند از:

• کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش تعاملات مثبت
• بهبود تصویر ذهنی فرد از چهره خود
• افزایش اعتماد به نفس در محیط کار، تحصیل و روابط شخصی

جلوگیری از تنبلی چشم به خصوص در کودکان

در موارد انحراف چشم کودک، اگر درمان به موقع انجام نشود، مغز به تدریج سیگنال‌های چشم منحرف را نادیده می‌گیرد که این وضعیت به تنبلی چشم یا آمبلیوپی (Amblyopia) منجر می‌شود. تنبلی چشم در صورت عدم درمان، می‌تواند باعث کاهش دائمی دید در چشم آسیب‌دیده شود. جراحی انحراف چشم یک راهکار حیاتی برای جلوگیری از این عارضه است. البته گاهی اصلاح انحراف با عینک به عنوان اولین قدم درمانی در نظر گرفته می‌شود ولی در بسیاری از موارد، عمل برای دستیابی به نتیجه پایدار ضرورت پیدا می‌کند و از آینده بینایی کودک محافظت می‌کند.

مراحل انجام جراحی انحراف چشم در کرج چگونه است؟

فرآیند جراحی انحراف چشم از جلسه مشاوره اولیه تا دوره بهبودی کامل، شامل مراحل مشخصی است که با دقت و برنامه‌ریزی توسط تیم درمانی در کلینیک دکتر زهرا دست برهان انجام می‌شود تا بهترین نتیجه ممکن حاصل شود. آشنایی با این مراحل به کاهش استرس بیمار و افزایش همکاری او در طول دوره درمان کمک می‌کند. در ادامه این روند کلی را بررسی می‌کنیم.

جلسه مشاوره و ارزیابی‌های دقیق پیش از عمل

اولین و مهم‌ترین قدم، مراجعه به یک متخصص انحراف چشم در کرج است. در این جلسه، دکتر زهرا دست برهان معاینات کاملی را برای تشخیص نوع و شدت انحراف، بررسی قدرت بینایی و سلامت کلی چشم‌ها انجام می‌دهد. این ارزیابی‌ها شامل تست‌های حرکتی چشم، اندازه‌گیری زاویه انحراف و بررسی دید دوچشمی است. بر اساس نتایج به دست آمده، مشخص می‌شود که آیا بیمار کاندید مناسبی برای جراحی انحراف چشم است یا روش‌های دیگری مانند اصلاح انحراف با عینک کفایت می‌کند. در این مرحله تمام سوالات و نگرانی‌های شما پاسخ داده می‌شود.

روند کلی در اتاق عمل

این عمل که نوعی جراحی چشم محسوب می‌شود، معمولا تحت بیهوشی عمومی (به‌ویژه برای کودکان) یا بی‌حسی موضعی انجام می‌گیرد. هدف اصلی، تنظیم کشش عضلات متصل به کره چشم است. جراح با ایجاد یک برش کوچک روی ملتحمه (لایه شفاف روی سفیدی چشم)، به عضلات هدف دسترسی پیدا می‌کند. سپس بسته به نوع انحراف، عضله مورد نظر را تضعیف (Recession) یا تقویت (Resection) می‌کند تا چشم در موقعیت صحیح قرار بگیرد. این فرآیند با بخیه‌های بسیار ظریف و قابل جذب به پایان می‌رسد. کل پروسه معمولا کمتر از دو ساعت طول می‌کشد.

مراحل اصلی شامل موارد زیر است:

• ضدعفونی کردن کامل ناحیه اطراف چشم
• دسترسی به عضلات خارجی چشم از طریق برشی کوچک
• تنظیم دقیق موقعیت عضله و تثبیت آن با بخیه